Özet: Karotis
hastalığı beyni besleyen karotis damarının daralması yada tıkanmasıdır.
Karotis hastalığı felç yada beyin fonksiyonlarının kaybı ile
karakterize bir durum olan inme nin en önemli nedenidir. En yagın tedavi
yöntemi darlığa neden olan plağın damar içinden sıyrılarak çıkarılması
olan endarterektomi ameliyatıdır. Karotis endarterektomisine alternatif
bir yöntem ise karotis stentlemesidir Daha fazla bilgi: Karotis
hastalığı beyni besleyen karotis damarının daralması yada tıkanmasıdır.
Karotis hastalığı felç yada beyin fonksiyonlarının kaybı ile
karakterize bir durum olan inme nin en önemli nedenidir. Karotis
hastalığı en sık ateroskleroz yani damar sertliğinden kaynaklanır ve
karotis hastalarının çoğunda kalp damarlarının yada bacak damarlarının
hastalığı bulunur. Yaşla karotis hastalığı artar. Örneğin 50 yaşın
altında %1 80 yaşında %10 ileri derecede karotis hastalığı bulunur. Belirtileri: Karotis hastalarının çoğunda bir şikayet yada belirti olmaz. Ancak hastalık ilerlediğinde günün birinde aniden inme gelişebilir. İnme
bazen daha hafif şikayetlerden sonra ortaya çıkabilir. Bu şikayetler
geçici iskemik atak (TIA) ismi verilir. Genellikle olay daralmış yada
tıkanmış damardan beyne zaman zaman pıhtı atması ve pıhtı ile tıkanan
beyin bölgesinin fonksiyonlarının kaybından kaynaklanır. Bu şikayetle çoğu kez birkaç saat en fazla 24 saatte düzelir. Geçici şikayetler: Geçici
körlük: Genellikle bir gözde gözün tamamında yada bir kısmında körlük
oluşur. Hastalar olayı “perde inmesi” şeklinde ifade ederler. Sorun çoğu
kez 10-15 dakika içinde kendiliğinden düzelir. Kol yada bacakta geçici
felç; Konuşmakta kelimeleri düzgün sıralamakta güçlük. Bu şikayetler çoğunlukla hiçbir iz bırakmadan genelde bir saat en geç bir saat içinde kaybolur.
Bu
durum genelde daha kalıcı ve ağır olan inmenin habercisidir. Hastaların
dörtte birinden fazlasında bir yıl içinde inme gelişir. İnme aynı şikayetlerin 24 saatten uzun sürmesi durumudur. Yani körlük felç
konuşma güçlüğü ve bazen şuur kaybı uzun sürelidir. Hastaların bir
bölümü bu olay nedeni ile ölebilir. Sağ kalanların çok az bir kısmı hiç
iz kalmadan iyileşebilirken önemli bir grup hasta sakat kalır ve genelde başkalarına bağımlı olurlar. Nedenleri: En önemli neden ateroskleroz (damar sertliği) olup
şahdamarında yağ ve kalsiyum başta olmak üzere çeşitli elemanlardan
oluşan bir dokunun damarı daraltması yada tıkamasıdır. Kalp koroner
damarlarında yada bacak damarlarındaki damar tıkanıklığı ile aynı
şekilde gelişir. Ateroskleroz için bilinen başlıca risk faktörleri sigara şeker hastalığı hipertansiyon yüksek kolesterol aile ve akrabalarda benzer hastalıkların olmasıdır. Tanı: Şikayetler
çoğu kez doktor için yol göstericidir. Doktor hastanın boynunu dinleme
aleti ile dinleyerek karotis hastalığından şüphelenebilir. Ancak kesin
tanı çeşitli görüntüleme yöntemleri ile konur. Bunlar; Karotis renkli doppler ultrasonografisi
Manyetik rezonans anjiografi Bilgisayarlı tomografik anjiografi Anjiografi Bu
yöntemler hastalarda karotis hastalığı tanısı koymak için çoğu kez
yeterlidir. Bazen özellikle inme durumunda beyin bilgisayarlı tomografik
inceleme gerekli olabilir. Tedavi:
Karotis hastalığının tedavisi karotis darlığının dercesine
beyinin kanlanmasına ve hastanın genel durumuna göre değişir. En yagın
tedavi yöntemi darlığa neden olan plağın damar içinden sıyrılarak
çıkarılması olan endarterektomi ameliyatıdır. Karotis endarterektomisine alternatif bir yöntem ise karotis stentlemesidir. Stentleme
karotis endarterektomisine benzer ölçüde etkili ve başarılı bir
yöntemdir. Her ne kadar bu alandaki çalışmalar devam etmekle beraber
hastanın eşlik eden hastalıkları veya teknik nedenlerle endarterektomi
ameliyatının riskli olduğu durumlarda stentleme tercih edilebilir.
Stentleme lokal anestezi ile yapılabilen ve kateterlerle darlık olan
damardaki darlığın genişletilmesi ve içeriye destek bir metal çerçevenin
yerleştirilmesidir.